John Ronald Reuel Tolkien 3 Ocak 1892’de İngiltere’nin sömürgesi olan Güney Afrika’nın Bloemfontein şehrinde doğdu. Aslında Birminghamlı olan aile kendilerine yeni bir hayat kurmak için Güney Afrika’ya yerleşmişlerdi. Fakat daha sonra buranın olumsuz iklim şartları annesini çocuklarını alıp İngiltere’ye dönmeye itmişti. Babaları onların gerisinde kalmıştı fakat babanın daha sonradan geleceğini bilen aile eski, huzurlu ve mutlu günlere o zaman kavuşacaklarına inanıyorlardı. Ama daha sonra babanın ölüm haberi geldi ve anne küçük bir köy olan Sarehole’e çocuklarını alıp yerleşti. Bu köy Ronald'da derin etkiler bırakacak ömrünün kısa bir süresini burda geçirmesine rağmen hayallerinde yarattığı Hobbit diyarı Shire ile defalarca Sarehole'u ziyaret edecekti. Tolkien’ı çeken sadece buranın muhteşem yeşil doğası değildi. Çoğu zaman kardeşiyle beraber oynamaya gittiği Moseley Bataklığında Cole Bank Road değirmeni ve devamlı kendilerini kovaladığı için "Beyaz Ogr" adını taktıkları değirmencinin oğlu da Ronald üzerinde derin izler bıraktı. Ronald, Birmingham'daki King Edward's Okulu'na başlayınca aile bir kez daha taşınmak zorunda kaldı. Fakat bir süre sonra aile tekrar taşınmak zorunda kaldı. Birkaç sene sonra annesini şeker hastalığı yüzünden kaybeden Tolkien, kardeşiyle beraber teyzeleri Beatrice’in yanına ve Peder Francis Morgan'ın gözetimine verildi. Okula giderken Tolkien dillere büyük bir yatkınlığı olduğunu keşfetmeye başladı ve kendi özel dilini oluşturarak Elf dilinin temellerini attı. Oturdukları Birmighan kentinde Tolkien’ı etkileyen bir şey daha vardı. 29 metrelik Perrott's Folly kulesi o yıllara göre olağanüstü büyüklüğü ile Ronald'ın beynine kazınmıştı. Hemen bu kulenin yanında bir kule daha vardı ve bu iki kule daha sonra yazacağı Yüzüklerin Efendisi için ona esin kaynağı olacaktı. Bir diğer önemli şey ise yerel bir pamuk markası olan Gamgee Ronald’ı her nasıl etkilediyse Frodo’nun en yakın arkadaşı olan Sam’e soyadı olmuştur.

Tolkien 16 yaşındayken ummadığı bir şey olur ve hayatının aşkı Edith ile tanışır. Ancak Peder görüşmelerini yasaklar. Daha sonra Exeter Koleji’nde klasik diller eğitimi alır ve 21 yaşına gelip koleji bitirdiğinde hiç unutmadığı aşkı Edith’i tekrar bulur. Edith bu sıralar bir başkasıyla nişanlı olmasına rağmen Tolkien ve Edith evlenirler. Bu arada Birinci Dünya Savaşı başlamıştır ve kısa süre sonra Tolkien da bu savaşın içinde yer alır.